Hà Giang – miền Đông Bắc tổ quốc

Check-in điểm đến của chuyến đi về cực Bắc của đất nước. Viết ra để nhớ, hy vọng một ngày nào đó sẽ có dịp quay lại.

Chợ phiên Quản Bạ

Chúng Thị đến Quản Bạ đúng lúc có chợ phiên. Hình như cuối tuần nào cũng có chợ phiên. Đường đến chợ giờ đã trải nhựa. Thị thấy người người gùi hàng hoá ra chợ bày bán – có người đi một mình, có người đi thành tốp. Hàng hoá ở đây nghèo nàn lắm, chủ yếu là rau củ quả hái lượm hoặc tự trồng, lợn rừng tự nuôi, hoặc là các mặt hàng thiết yếu nhập về từ Trung Quốc.

Đến với chợ phiên mới thấy được sự đa dạng về văn hoá ở khu vực này. Người Tày, người Mông, người Dao, người Nùng, người Việt, … . Họ tụ tập trả giá, mua bán hoặc chỉ đơn thuần là đứng tán gẫu. Sắc xanh, sắc đỏ, sắc vàng, màu đen truyền thống. Cách quấn khăn, cách búi tóc. Có ngồi nhà xem 10 chương trình truyền hình cũng không có được cảm giác ấn tượng bằng một lần đi chợ phiên.

Lũng Cú

bai-viet-thieng-lieng-cot-co-lung-cu-27104806-thieng-lieng-cot-co-lung-cu
Cột cờ Lũng Cú. Nguồn Internet

Lũng Cú nằm trên cao nguyên Đồng Văn, tiếp giáp với biên giới nước Trung Quốc. Cột cờ Lũng Cú đánh dấu điểm cực Bắc của tổ quốc. Từ trên đỉnh cột cờ có thể nhìn bao quát khắp khu vực. Ở đó có thể thấy được con đường quanh co của đèo Mã Pí Lèng. Ở đó có thể nhìn thấy những ruộng bậc thang. Ở đó có thể nhìn thấy hai hồ nước cung cấp nước cho khu vực. Người dân gọi đó là “long nhãn” hay mắt rồng. Theo lời anh hướng dẫn viên kể lại, ngày xưa khu vực này thiếu nước, rồng thiêng động lòng khóc thương cho người dân, nước mắt tạo thành hai hồ nước đó.

Cột cờ Lũng Cú được xây dựng đầu tiên từ thời Lý Thường Kiệt. Đến thời Pháp thuộc thì được xây lại. Trải qua nhiều lần trùng tu, xây dựng, cột cờ Lũng Cú có được hình dạng như ngày hôm nay – cao to, uy nghi giữa núi đồi. Nơi đó tung bay lá cờ tổ quốc có kích thước lớn hơn nhiều so với kích thước chuẩn, để mọi người có thể thấy từ đằng xa.

Chúng Thị nghiêm túc xếp hàng đứng hát Quốc Ca dưới lá cờ tổ quốc. Cũng đã rất rất lâu rồi, tính ra là từ hồi học 12 đến giờ chẳng còn hát Quốc Ca nữa. Giờ hội nghị hay đại hội toàn bật nhạc từ máy, không biết có ai còn nhớ về bài hát Quốc Ca hào hùng!

Hoang - 467146_4487490227029_685193674_o.jpg
Quang cảnh từ cột cờ Lũng Cú nhìn xuống long nhãn và đèo Mã Pí Lèng. Ảnh: Gordon Lê Hoàng

Check-in điểm cực Bắc. Thoáng buồn khi nghe anh hướng dẫn nói rằng ngày xưa khu vực này mênh mông lắm, nhưng giờ thì biên giới Trung Quốc ngày càng thấy gần lại, và bà con vẫn rất nghèo.

Khu dinh thự vua Mèo – Nhà Vương 

20120902_151838
Cổng nhà Vương. Ảnh từ điện thoại của nhỏ ngồi trước cửa

Đứng dưới tấm bản hiệu chợ Sà Phìn nhìn lên phía trên con đồi có nhà Vương. Nhà của vua Mèo – Vương Đức Chính là một trong những địa điểm du lịch phải đến của vùng đất Hà Giang.

Căn nhà được xây khá kiên cố với bức tường vững chắc. Toàn bộ khu nhà gồm 3 khu rộng rãi, đủ chỗ ăn ở cho quân lính, nơi sinh sống của gia đình vua Mèo, nơi làm việc, xử án của vua Mèo và cả nhà kho để thuốc phiện. Thiết kế của khu nhà rộng lớn và mang tính thẩm mỹ cao. Bố cục rất hài hoà theo nguyên tắc nhiều lớp nhà và mái âm dương. Thị chắc rằng nơi đây chất chứa một bề dày lịch sử không nhỏ về văn hoá và lịch sử của dân tộc H’Mông. Thật tiếc là Thị không nhớ nổi người hướng dẫn viên là ai. Theo lời báo chí thì người cháu đời thứ 4 của vua Mèo là một người hướng dẫn của khu dinh thự này, nơi cô sinh ra và trải qua phần lớn tuổi thơ của mình trước khi khu dinh thự này được giao cho nhà nước quản lý và bảo tồn.

322168_4487493027099_328474696_o
Thiết kế nhà Vương theo nguyên tắc nhiều lớp nhà và mái âm dương. Ảnh: Gordon Lê Hoàng

Trong khi lục lọi lại trí nhớ và hình ảnh để viết bài này, Thị vô tình tìm đọc thêm về lịch sử khu vực Hà Giang này. Thật đáng tiếc là lịch sử hào hùng của dân tộc H’Mông lại không được giảng dạy trong trường. Chúng Thị hoàn toàn thờ ơ, chỉ đơn thuần coi người H’Mông như một dân tộc thiểu số nhỏ lẻ nghèo nàn.

Tóm lược câu chuyện dài – dân tộc H’Mông từng bao lần chống lại nhà Hán thành công ở phương Bắc. Tuy nhiên do thế lực nhà Hán quá mạnh, nước cứ chảy thì đá cũng mòn. Lực lượng người H’Mông ngày càng suy yếu. Họ di dân đến phương Nam để định cư, ước mơ sống một cuộc sống thanh bình. Thế nhưng, vào những năm 1918 – 1921, dân tộc H’Mông ở biên giới Đông Bắc bị bủa vây, tấn công bởi chính quyền Mãn Thanh, quân nổi dậy Trung Quốc và thực dân Pháp. Vương Đức Chính (tên huý là Vàng Dúng Lùng) đã lãnh đạo dân tộc H’Mông trong vùng đánh trả lại những cuộc tấn công này. Cuối cùng, chính quyền Pháp phải nhượng bộ ký hiệp ước tự trị cho dân tộc H’Mông, phong vương cho vua Mèo, để ông toàn quyền quản lý toàn bộ khu vực. Nền kinh tế Hà Giang lúc này phụ thuộc chính vào việc buôn bán thuốc phiện cho Trung Quốc và Pháp. Dân tộc H’Mông sống rất thịnh vượng trong giai đoạn này. Khi cách mạng diễn ra, con trai của Vương Đức Chính là Vương Chí Sình tham gia làm Cách mạng. Ông là đại biểu quốc hội khoá I, II. Đúng thật là chẳng tìm hiểu thì chẳng biết.

Phố cổ Đồng Văn

IMG_4946 copy.JPG
Phố cổ Đồng Văn lọt thỏm giữa thung lũng bốn bề núi đá. Ảnh: Hana Lê

Vượt qua vài khúc đường quanh co, chúng Thị nghỉ đêm tại phố cổ Đồng Văn. Những căn nhà bằng đá, mái đất nung cổ nằm lọt thỏm giữa thung lũng bốn bề núi đá. Những ngôi nhà đến nay đã tồn tại hơn cả một thế kỷ. Thị chợt rùng mình – một cảm giác trầm mặc, nhưng rất linh thiêng. Đèn lồng đỏ treo trước cửa nhà khẽ đong đưa theo cơn gió lạnh.

Cả đám đứng ngẩn ngời trước quán cafe phố cổ rồi chợt cười phì và cùng ngâm nga “đèn lồng đỏ treo cao”.  Đây là một căn nhà giữ được gần như nguyên vẹn cái thần và thiết kế ban đầu dù trải qua bao nhiêu thăng trầm cùng phố cổ. Thật đáng tiếc là các loại nước uống lại rất hiện đại mà không có tính đặc trưng vùng miền.

Buổi sáng ở Đồng Văn có lẽ là một trong những ấn tượng khó quên nhất của Thị trong suốt cuộc hành trình này. Cảm giác sáng dậy nhìn thấy sắc màu trang phục rực rỡ của người dân bản địa bước đi giữa những mái nhà cổ kính. Sương sớm vẫn còn vương đâu đó trên triền đá bao quanh thung lũng. Đĩa bánh cuốn mới làm từ gác bếp, vẫn đang còn bốc khói nóng, pha lẫn với sương mờ. Cuộc sống đôi khi chỉ cần đơn giản thế thôi mà thật tuyệt diệu.

Thức ăn

“Ở đây chỉ có gà vườn và heo rừng thôi!” Chỉ có thế thôi mà làm Thị ganh tị vô cùng. Trong suốt cuộc hành trình, đó là những món luôn được bày lên bàn. Thị chẳng quan tâm lắm đến đặc sản vùng miền, và vô tình cũng quá thờ ơ đến sự thơm ngon của gà vườn và heo rừng. Chỉ cho đến khi về Hà Nội ăn một đĩa cơm sườn heo mới biết mình đã may mắn như thế nào trong suốt cả chuyến đi! Nếu có cơ hội quay lại, Thị vẫn sẽ tiếp tục gà vườn và heo rừng thôi! Tự cảm thấy đáng thương khi sống trong cuộc sống thành thị với thức ăn nhanh và thức ăn công nghiệp.

Hà Giang quả thật còn nghèo lắm. Nếu như chỉ biết dựa vào những thứ sẵn có mà chẳng có tí quy hoạch sản xuất hay định hướng phát triển lâu dài, chắc sẽ còn lâu bà con mới thoát nghèo. Ở đâu đó, Thị thấy cuộc sống mới ở Quản Bạ, ở Đồng Văn. Nhưng phần lớn người dân vẫn sống cùng núi, cùng rừng, và rất xa cuộc sống sung túc và hiện đại. 5 năm sau chuyến đi nhìn lại Hà Giang, Thị vẫn thấy bạn bè kể về Hà Giang nghèo, về những em bé chạy theo xe du lịch xin kẹo. 5 năm rồi mà tại sao cứ mãi thế Hà Giang ơi?

Kỳ trước: Hà Giang – cung đường Quản Bạ, Đồng Văn
Kỳ trước: Hà Giang – con đường Hạnh Phúc

2 thoughts on “Hà Giang – miền Đông Bắc tổ quốc

Gửi phản hồi